Wat zijn oorzaken van een burn-out?

Bij een burn-out wordt al gauw met een beschuldigende vinger gewezen naar de werkgever die de werkdruk te hoog liet oplopen. Maar is dat wel terecht? We spraken met Marian van Deudekom, Integraal Leefstijl- & Vitaliteitscoach, en gespecialiseerd in het coachen van mensen met een burn-out.

Wat is volgens jou de meest voorkomende oorzaak van een burn-out?
“Een burn-out wordt veroorzaakt door meer dan alleen een hoge werkdruk. Iedereen reageert anders op torenhoge stapels werk of eindeloze to do-lijsten. De ene kan het prima aan terwijl de ander nachtenlang wakker ligt. Vaak spelen perfectionisme, onzekerheid en graag aardig gevonden willen worden ook een grote rol. Deze eigenschappen zorgen ervoor dat mensen makkelijk over hun eigen grenzen heen gaan.
En dan is er ook nog de grote invloed van je eigen gedachten. Je kunt het niet aan, of je dénkt dat je het niet aankunt. Door je eigen veerkracht, mentale en fysieke fitheid te vergroten, verklein je de kans op een burn-out. Een integraal Leefstijl- & Vitaliteitscoach kan je hierbij helpen. Hij of zij zorgt ervoor dat je ook de vervelende en moeilijke dingen onder ogen leert zien en dat je leert hoeveel druk jíj́ aan kan. Hoe minder je aan jezelf twijfelt hoe beter je op stress reageert.”

Welke factor wordt volgens jou onderschat, die wel vaak zorgt dat mensen burn-out raken?
“De invloed van de dingen die je meemaakt, zoals hele verdrietige gebeurtenissen uit het verre verleden. Emoties kosten dagelijks ontzettend veel energie. Verder leven we in een samenleving met veel prikkels. Continu meldingen op je telefoon, oplichtende schermen en piepjes. Online sta je altijd ‘aan’ en is er dus geen ontspanning of rust om weer even op te laden. We zijn simpelweg niet gemaakt voor zoveel prikkels achter elkaar. Een mens heeft pauzes nodig. Een burn-out ontstaat meestal niet door één oorzaak. Het is altijd een combinatie van factoren waardoor je emmertje volloopt. De vraag is hoe je hier mee omgaat? Neem je de tijd om te herstellen of ga je op volle kracht vooruit omdat je denkt dat het ‘later’ vanzelf rustiger wordt? Dat is een denkfout die ikzelf ook ooit maakte. Het wordt niet rustiger als je niet zelf op de rem trapt.”

Ligt een burn-out vooral bij jezelf of ook bij een ander?
“Meestal bij jezelf. Je genenpakket heeft invloed op hoe je lichaam op stress reageert. Zo kan de ene prima functioneren onder de omstandigheden waarin een ander burn-out raakt. Het is belangrijk dat je bewust bent in welke staat je lichaam verkeert – hoe ervaar ik de druk? Heb ik voldoende hersteltijd? – en je leert ‘nee’ te zeggen wanneer iemand over je grenzen gaat. Het kan natuurlijk zo zijn dat je in je werk geen ‘nee’ kunt zeggen, bijvoorbeeld als je in de zorg werkt. Zet op een rijtje waar je stress vandaan komt en kijk naar de factoren waar je wél invloed op hebt. Bijvoorbeeld een iets rustiger privéleven of het inschakelen van professionele hulp.”

Je hebt zelf ook een burn-out gehad. Wat was de oorzaak van jouw burn-out?
“Ik had veel verdriet. We waren ongewenst kinderloos en om dat verdriet te verdoven ging ik heel hard werken in een commerciële baan die niet bij me paste. Ik was erg goed maar mijn baan gaf me geen voldoening. Ik zeg altijd: ik kon het wel, maar ik was het niet. Het vrat energie en ik werd er onzeker van. Ik weet nog dat ik dacht: straks raak ik nog overspannen. Ondertussen ging ik alleen maar harder werken, met het idee dat ik daarna wel kon gaan ontspannen, als het werk af was. Ik vond het zwak om iets niet aan te kunnen, dus praatte ik er niet over.”

Wat was het eerste moment waarop je merkte dat het niet goed met je ging?
“Ik raakte het overzicht kwijt. Ik kon minder goed focussen en mijn gezonde verstand werkte niet meer. Onderscheid maken tussen prioriteiten en minder belangrijke zaken lukte niet goed. Na een tijdje kreeg ik hevige buikklachten, ik sliep niet meer en kwam niet tot rust. Mijn stresshormonen waren helemaal op hol geslagen. Het is als een bal die je continu onder water probeert te houden, maar op een gegeven moment word je moe en kun je niet meer.”

Hoe gaat het nu met je?
“Gelukkig ben ik hersteld en ben ik nu aan het werk als coach. Ik heb geleerd dat ik zelf invloed heb op hoe ik omga met de situatie in plaats van dat de dingen in het leven mij overkomen. Nog steeds vraag ik soms een medecoach om mij te coachen. Met de juiste vragen trekt een objectieve buitenstaander me sneller uit mijn eigen gedachtencirkeltje dan ik dat zelf zou kunnen. Maar vooral mijn weg uit het dal heeft me geleerd wat écht belangrijk is. Geluk en voldoening zit niet in geld of een top baan. Het zit in zingeving. In zijn wie je écht bent. Hoe dichter je bij jezelf blijft en hoe meer dingen je doet die echt bij je passen, hoe sterker je wordt.”

Over de auteur

markbeeldmerk
MARK Leefstijl & Vitaliteit